Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu w Twojej przeglądarce. X

herb Powiatu Przasnyskiego
nagłówek graficzny strony Internetowej
06-300 Przasnysz, ul. Św. St. Kostki 5, tel./fax 29 752 22 70, pon.- pt. godz.: 8:00-16:00, starostwo@powiat-przasnysz.pl

rys historyczny

 Uwaga - powiększone zdjęcie


Powstanie powiatu przasnyskiego jest związane z reformą systemu sądownictwa książęcego na obszarze Mazowsza w XVI wieku. Sądy ziemskie nie posiadały wtedy stałych siedzib, lecz dokonywano objazdów całego terytorium, zatrzymując się na pewien czas w kluczowych ośrodkach. Okolice tych ośrodków wraz z mieszkańcami podległymi jurysdykcji sądów ziemskich tworzyły powiaty. Na czele powiatów z rozległymi uprawnieniami o charakterze administracyjno-sądowym stali starostowie.

W okresie staropolskim powiat przasnyski zajmował obszar ok. 1.825 km2, będąc pod tym względem największym spośród powiatów ziemi ciechanowskiej. Po trzecim rozbiorze w 1795 r. Region Przasnyski znalazł się w składzie pruskiej monarchii Hohenzollernów, jako część tzw. Prus Nowowschodnich. W wyniku przeprowadzonych przez zaborcę zmian w podziale administracyjnym (1799 r.) powstał nowy powiat przasnyski, w skład którego weszły 3 dawne powiaty: ciechanowski, przasnyski i niedzborski. Powierzchnia powiatu wynosiła 2.743,4 km2, liczba ludności (1813 r.) - 53,8 tys.

W przedstawionym kształcie powiat funkcjonował do czasu carskiej reformy administracyjnej w 1866 r., po której jego obszar zmalał do 1.397,5 km2. W okresie I wojny światowej powiat przasnyski znalazł się w zarządzanym przez Niemców okręgu mławskim (1916 r.). W Drugiej Rzeczpospolitej Przasnysz był siedzibą powiatu w województwie warszawskim. Jego powierzchnia wynosiła 1.410,3 km2 z ludnością obliczoną w 1938 r. na 69 tys. osób. W czasie II wojny światowej tereny powiatu przasnyskiego zostały włączone do III Rzeszy, tworząc wespół z innymi powiatami północnego Mazowsza tzw. Rejencję Ciechanowską (Regierungsbezirk Zichenau). Po zakończeniu II wojny światowej powiat przasnyski powrócił na mapę administracyjną kraju w kształcie z 1939 r. Przetrwał na niej z pewnymi zmianami aż do 1975 r., kiedy to tereny powiatu podzielono między nowo powstałe województwa: ostrołęckie i ciechanowskie. Z dniem 1 stycznia 1999 r. powiat przasnyski ponownie stał się elementem składowym mapy administracyjnej kraju.

Kalendarium:

* ok. 4500 lat p.n.e. (okres neolitu) - pierwsze ślady pobytu człowieka na obszarze dzisiejszej gminy Chorzele;

* ok. 700 lat p.n.e. - pierwsze ślady osadnictwa na terenie miasta Przasnysz;

* I-IV wiek n.e. - intensywne osadnictwo w okresie wpływów rzymskich na terenie miejscowości Bogate;

* 1372 r. - pierwsza wzmianka o miejscowości Krasne (ufundowanie drewnianego kościoła w Krasnem przez Sławomira z Krasnego );

* 1398 r. - pierwsza wzmianka o miejscowości Chojnowo. Erygowanie parafii w Czernicach Borowych;

* 1399 r.- erygowanie parafii w miejscowości Bogate przez biskupa Płockiego Jana z Korzkwi;

* 1408 r. - erygowanie parafii w Przasnyszu;

* 1427 r. - potwierdzenie przywileju miejskiego Przasnysza na prawie Chełmińskim przez Janusza I Starszego Księcia Mazowieckiego;

* 1428 r. - pierwsza wzmianka o miejscowości Krzynowłoga;

* XV w. - szybki rozwój Przasnysza, ośrodek handlowy na pograniczu z państwem Zakonu Krzyżackiego;

* XVI w. - szczytowy okres rozwoju Przasnysza; ośrodek sądowego powiatu przasnyskiego w ziemi ciechanowskiej;

* 1526 r. - śmierć ostatniego księcia mazowieckiego Janusza III, włączenie Przasnysza wraz z resztą Mazowsza do Korony;

* 1538 r. - potwierdzenie przez króla Zygmunta I Starego przywileju lokacyjnego Przasnysza;

* 1542 r. - nadanie praw miejskich Chorzelom przez Króla Zygmunta I Starego;

* 1550 r. - w Rostkowie urodził się Stanisław Kostka, zmarły w 1568 r. w Rzymie, kanonizowany w 1726 r. Patron Polski;

* 1565 r. - w Przasnyszu 689 domów; 67 szewców, 34 krawców, 36 leśmierzy, 22 zdunów, 11 piekarzy, 1 złotnik, 22 rzeźników, 6 ślusarzy, 2 kotlarzy, 14 kowali, 6 mieczników, 126 piwowarów;

* 1565 r. - Chorzele liczyą 121 domów, około 800 mieszkańców, ważny ośrodek piwowarstwa i wyrobów żelaza;

* 1588-1618 r. - budowa Kościoła bernardynów w Przasnyszu;

* I połowa XVII w. - załamanie rozwoju ośrodków miejskich powiatu: Chorzele, Janów, Przasnysz;

* 1609-1616 r. - budowa Kościoła i klasztoru bernardynek w Przasnyszu;

* 1613 r. - wielki pożar Przasnysza, po którym pozostały 404 domy i 262 wolne place;

* 1604, 1632, 1628, 1652, 1658, 1667, 1677 - epidemie morowego powietrza (dżumy ) dziesiątkują ludność Przasnysza i okolic;

* 1655-1660 r. - „ potop szwedzki” , ruina gospodarcza miast powiatu, pożary, epidemie, przemarsze wojsk;

* 1657 r. - początek roku, zajęcie Przasnysza przez oddziały Stefana Czarneckiego;

* 1660 r. - tylko 40 z pośród 103 wiosek należących do Przasnysza jest zagospodarowana;

* 1661 r. - pierwsza wzmianka o miejscowości Jednorożec;

* 1663 r. - Przasnysz liczy 100 domów;

* 1708 r. - odziały króla szwedzkiego Karola XII maszerują przez powiat;

* 1690, 1757, 1776 r. - przywileje królewskie dla Chorzel;

* 1709-1710 r. - epidemia dżumy, wyludnienie Przasnysza i okolic,

* 1716 r. - wielki pożar Przasnysza;

* 1726 r. - kanonizacja Św. Stanisława Kostki;

* 1733-1735 r. - przemarsze wojsk polskich, saskich i rosyjskich w trakcie wojny sukcesyjnej polskiej;

* 1754 r. - Krasne otrzymuje prawa miejskie;

* połowa XVIII w. - początki ożywienia gospodarczego powolny wzrost liczby ludności powiatu;

* 1768-1772 r. - rejon Przasnysza terenem działań partii konfederatów barskich: Grzymała Dzierżanowski, M. Nosarzewski, Józef Sawa Caliński;

* 1789 r. - udział delegatów Janowa, Chorzel i Przasnysza w zjeździe delegatów miast monarszych i w pracach na reformę stosunków miejskich w I Rzeczypospolitej.

* 1795-1806 r. - Przasnysz i okolice w granicach pruskiego państwa Hohenzolernów. Przasnysz miastem powiatowym;

* 1797 r. - w Chorzelach 894 mieszkańców, w Przasnyszu 1397 mieszkańców;

* 1807-1815 r. - w Księstwie Warszawskim; Przasnysz miastem obwodowym w departamencie płockim;

* 30. I . 1807 r. - cesarz Francuzów Napoleon Bonaparte w Przasnyszu;

* 1810 r. - Przasnysz liczy 2059 mieszkańców;

* 1812-1813 r. - przemarsz części wojsk Napoleona w pochodzie na Rosję. W grudniu 1812 r. powrót resztek oddziałów. Wkroczenie wojsk rosyjskich;

* 1815 r. - w granicach Królestwa Polskiego Przasnysz miastem obwodowym;.

* 1831 r. - działanie oddziałów powstańczych na obszarze dzisiejszego powiatu przasnyskiego;

* 1835 r. - utworzenie parafii ewangelicko- augsburskiej w Przasnyszu, jednej z największych terytorialnie w granicach Królestwa Polskiego;

* XIX w. - stały wzrost liczby ludności żydowskiej; liczba Żydów w Przasnyszu zwiększa się z 308 w 1808 r. do 4018 w 1865 r.;

* 1852 r. - budowa szpitala powiatowego im. Św. Stanisława Kostki w Przasnyszu;

* 1852 r. - wielka epidemia cholery, setki ofiar śmiertelnych;

* 1863-1864 r. - działanie partii powstańczych m.in.: Tomasza Kolbego, Zygmunta Padlewskiego, Wiktora Dobrosielskiego, Józefa Trąbczyńskiego, Palemona Nowickiego; represje carskie-konfiskaty majątków, zsyłki na Syberię, likwidacja klasztoru oo. Bernardynów i bernardynek w Przasnysz;.

* 1866 r. - powiat przasnyski w zmienionych granicach wchodzi w skład guberni płockiej;

* 1869 r. - Chorzele tracą przywileje miejskie;

* 1871 r. - do Przasnysza przyjeżdżają siostry Klaryski Kapucynki;

* 1875 r. - wielki pożar Przasnyszs, regulacja i przebudowa miasta,

* XIX/XX w. - rozwój życia społeczno kulturalnego;

* 1900 r. - poświęcenie Kościoła w Rostkowie pod wezwaniem św. Stanisława Kostki;

* 1895-1905 r. - w Krasnem spędza dzieciństwo znany działacz komunistyczny Marceli Nowotko;

* 1905-1906 r. - manifestacje antycarskie, w których miejscowe społeczeństwo domaga się szkoły polskiej i języka polskiego w urzędach, powstają koła Polskiej Macierzy Szkolnej;

* 1907 r. - Stanisław Chełchowski z Chojnowa zostaje pierwszym prezesem Centralnego Towarzystwa Rolniczego;

* 1914-1915 r. - krwawe walki na froncie rosyjsko-niemieckim, .Przasnysz wielokrotnie przechodzi ”z rąk do rąk”; Przasnysz zniszczony w ok. 70%;

* 1918 r. - 11 listopada rozbrajanie Niemców, działania Polskiej Organizacji Wojskowej, koniec okupacji;

* 1920 r. - powiat przasnyski teatrem działań wojennych, walki z bolszewikami, krwawa bitwa pod Chorzelami - 23 sierpnia 1920 r.;

* 1920-1939 r. - powojenna odbudowa powiatu, rozwój instytucji życia społecznego i gospodarczego, rozbudowa sieci szkolnej;

* 1923 r. - klasztor pobernardyński w Przasnyszu obejmują ojcowie pasjoniści, otwarcie gimnazjum w Przasnyszu;

* 1926 r. - uroczystości sprowadzenia do Rostkowa relikwii Św. Stanisława Kostki;

* 1 X 1939 r. - wtargnięcie wojsk niemieckich na teren powiatu. Powiat zostaje włączony w skład Rejencji Ciechanowskiej III Rzeszy: Przasnysz otrzymuje niemiecką nazwę Praschnitz;

* 1940-1944 r. - eksterminacja ludności polskiej i żydowskiej, rozwinięty ruch oporu- AK, NSZ, BCh;

* I 1945 r. - wkroczenie na teren powiatu oddziałów Armii Radzieckiej;

* 1945-1953 r. - działalność organizacji niepodległościowej podziemie;

* 1953-1974 r. - w Przasnyszu mieszka i pracuje (jako adwokat ) Adam Bień, jeden z przywódców Polski Podziemnej, sądzony w moskiewskim procesie „ szesnastu”;

* 1975 r. - w granicach województwa ostrołęckiego, likwidacja powiatu przasnyskiego;

* 1 I 1999 r. - powrót powiatu przasnyskiego na mapę administracyjną Polski.
przewiń do góry
profil facebook informacje dla przedsiębiorców
Data: 2018-04-21
Imieniny: Jarosława, Konrada, Selmy